Монголын хөрөнгийн биржийн уул уурхайн бүтээгдэхүүний арилжаа 239 хувиар өсөж, 5.95 их наяд төгрөгт хүрлээ

Удиртгал: Уул уурхайн экспортын шинэ эрин үе

Монгол Улсын Засгийн газраас 2025 онд уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортыг нэмэгдүүлэх, ил тод байдлыг хангах чиглэлээр хэрэгжүүлсэн цогц арга хэмжээ нь Монголын Хөрөнгийн Биржийн (МХБ) үйл ажиллагаанд түүхэн эргэлт авчирлаа. Хил дээр хуримтлагдсан нүүрсний овоолгын асуудлыг шуурхай шийдвэрлэж, тээвэрлэлтийн логистикийг оновчтой болгон, хилийн боомтуудын нэвтрүүлэх хүчин чадлыг эрс нэмэгдүүлсэн нь гадаад зах зээл дэх түүхий эдийн үнийн өсөлттэй хавсарч, улсын экспортын орлогыг үлэмж хэмжээгээр өсгөсөн байна.

Энэхүү шилжилтийн үйл явцад МХБ голлох үүрэг гүйцэтгэж, нүүрс экспортлогчид, төмрийн хүдэр баяжуулах үйлдвэрүүд болон гадаадын худалдан авагчдыг холбосон стратегийн уулзалтуудыг амжилттай зохион байгууллаа. Биржийн арилжааны давуу тал, өрсөлдөөнт үнэ тогтох механизмыг таниулан сурталчилснаар уул уурхайн салбарын далд эдийн засгийг хумиж, нээлттэй дуудлага худалдааны системийг амжилттай нутагшуулж чадсан юм.

Тоон мэдээллийн анализ: 2025 оны үсрэнгүй өсөлт

МХБ-ээс гаргасан хамгийн сүүлийн үеийн статистик мэдээллээс үзэхэд уул уурхайн бүтээгдэхүүний цахим арилжааны цар хүрээ эрс тэлжээ. 2025 оны 11 дүгээр сарын 24-ний өдрийн байдлаар биржээр нийт 937 удаагийн цахим дуудлага арилжаа зохион байгуулагдсан байна.

• Нийт дүн: Оны эхнээс нийт 23.4 сая тонн уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг 5.95 их наяд төгрөгөөр арилжаалсан нь түүхэн дээд үзүүлэлт болов.
• Эхний хагас жил: Энэ хугацаанд 5.33 сая тонн бүтээгдэхүүнийг 1.4 их наяд төгрөгөөр борлуулж, дуудлага арилжааны үнийн өсөлтөөс худалдагч тал 21.97 тэрбум төгрөгийн нэмэлт орлого төвлөрүүлжээ.
• Хоёрдугаар хагас жил: 2025 оны 7 дугаар сарын 1-нээс 11 дүгээр сарын 24-нийг хүртэлх хугацаанд арилжааны идэвх огцом нэмэгдэж, 18.1 сая тонн бүтээгдэхүүнийг 4.55 их наяд төгрөгөөр арилжаалсан байна. Энэ үед өрсөлдөөнт үнийн өсөлтөөс үүдэлтэй нэмэлт орлого 270.1 тэрбум төгрөгт хүрчээ.
• Өсөлтийн харьцуулалт: Хоёрдугаар хагас жилийн гүйцэтгэлийг эхний хагас жилтэй харьцуулахад биржээр арилжаалагдсан бүтээгдэхүүний биет хэмжээ 239 хувиар, мөнгөн дүн 226 хувиар тус тус өссөн байна.

Зах зээлд үзүүлэх нөлөө: Ил тод байдал ба эдийн засгийн үр өгөөж

Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжааны энэхүү өсөлт нь Монгол Улсын макро эдийн засагт гүн гүнзгий, эерэг нөлөө үзүүлж байна. Өмнө нь хөшигний ард, бага үнээр хийгддэг байсан гэрээнүүд биржийн системд шилжсэнээр улсын төсөвт төвлөрөх татвар хураамж бодитоор нэмэгдсэн. Зөвхөн сүүлийн хагас жилд дуудлага худалдааны үнийн зөрүүгээс 270 гаруй тэрбум төгрөгийн нэмэлт ашиг олсон нь зах зээлийн бодит үнэлгээний хүчийг батлан харуулж байна.

Үүний зэрэгцээ, хилийн боомтуудын нэвтрүүлэх чадварыг сайжруулсан нь биржээр хийгдсэн гэрээний нийлүүлэлт тасалдах эрсдэлийг бууруулж, гол худалдан авагч болох БНХАУ-ын талын итгэлийг бэхжүүлэхэд чухал хөшүүрэг боллоо. Энэ нь цаашид хөрөнгө оруулалтын таатай орчныг бүрдүүлж, гадаад валютын албан нөөцийг тогтвортой өсгөх гол хүчин зүйлсийн нэг юм.

Ирээдүйн төлөв: 2026 он ба түүнээс цааш

2025 оны гайхалтай амжилт нь МХБ-ийг бүс нутгийн хэмжээнд хүчирхэг түүхий эдийн бирж болон төлөвших суурийг тавилаа. Цаашид зөвхөн нүүрс төдийгүй төмрийн хүдэр, зэсийн баяжмал зэрэг бусад стратегийн ач холбогдолтой ашигт малтмалыг биржээр дамжуулан арилжаалах үйл явц улам эрчимжих хандлагатай байна.

Эдийн засагчид болон зах зээлийн шинжээчдийн таамаглаж буйгаар, 2026 онд хууль эрх зүйн орчин болон логистикийн дэд бүтэц улам сайжрах бөгөөд нийт экспортын бүтээгдэхүүний үнэмлэхүй олонх нь цахим биржээр арилжаалагдах бүрэн боломжтой. Энэ нь Монгол Улсыг олон улсын түүхий эдийн зах зээлд ил тод, найдвартай, өрсөлдөх чадвартай тоглогч болохыг баталгаажуулах болно.